Dojrzewanie

Dojrzewanie - Młody wiek dojrzały

28 dni, następuje zwykle kilka dni, gdy kobieta stwierdza brak jakiejkolwiek wydzieliny z pochwy. Okres ten określany jest jako dni „suche",następnie kobieta odczuwa wrażenie „zwilżenia". Podczas badania w tym momencie stwierdza się mętną, gęstą i lepką wydzielinę,następnie śluz staje się śliski, ciągliwy i wilgotny, przybierając konsystencję i inne właściwości surowego białka jaja kurzego. Często, ale nie zawsze, śluz ten jest przezroczysty i klarowny, czym różni się od śluzu występującego wcześniej. Taki śluz sprzyja kapacytacji i przeżyciu plemników i utrzymuje się przez kilka dni przed wystąpieniem owulacji,tuż przed owulacja występuje „objaw szczytowy". Jest to ostatni dzień, w którym śluz jest śliski i ciągliwy. W tym dniu można go rozciągnąć najdalej (do 15 cm) bez pęknięcia nitki śluzu. Niekiedy kobieta stwierdza zwiększenie się ilości tego śluzu, jednak nie zawsze jest to przejaw „objawu szczytowego", a ilość śluzu może się przed tym objawem zmniejszyć,po owulacji śluz znowu staje się lepki i gęsty. Wydzielina taka może utrzymywać się aż do końca cyklu, albo też znikać po kilku dniach.c. Wyjaśnienia fizjologiczne„suche" dni są spowodowane małym stężeniem estrogenu w początkowej fazie cyklu,w miarę wzrostu stężenia estrogenu rozpoczyna się wydzielanie śluzu,tuż przed owulacja pod wpływem największych stężeń estrogenu, i być może pod wpływem hormonu luteinizującego (LH), zmieniają się właściwości śluzu tak, aby jak najbardziej sprzyjał żywotności i ruchliwości plemników. Odczyn wewnątrz pochwy zmienia się wówczas ze zwykłego kwaśnego na zasadowy, bardziej sprzyjający przeżyciu plemników,wytwarzanie progesteronu przez ciałko żółte po owulacji powoduje zmianę powrotną śluzu, tak że przybiera on znów swoistą gęstość i lepkość,obecność ruchliwych plemników stwierdza się w pochwie do 8—10 dni po stosunku, jednak ogólnie uważa się, że tracą one zdolność do zapłodnienia po 72 godzinach od stosunku. Jajo — zgodnie z obecnym stanem wiedzy — jest zdolne do zapłodnienia tylko przez 24 godziny po owulacji.(6) największe prawdopodobieństwo zapłodnienia istnieje w dniach, gdy śluz jest ciągliwy i śliski oraz w dniu następującym po wystąpieniu objawu szczytowego, d. Metodanależy nauczyć kobietę, aby unikała kontaktów płciowych w dniach na początku cyklu, w których wydzielany jest śluz, a następnie przez 3 dni od objawu szczytowego,w dniach „suchych" na początku cyklu i od czwartego dnia od objawu szczytowego do końca cyklu stosunek nie powoduje zapłodnienia,podczas samego krwawienia miesiączkowego nie należy odbywać stosunków, chyba że kobieta jest pewna, że ostatni cykl miesiączkowy był cyklem owulacyjnym. Również kobiety o bardzo krótkim cyklu miesiączkowym mogą podczas krwawienia miesiączkowego wytwarzać śluz rzadki, ciągnący się i lepki,gdy Billings nauczał swojej metody, wyróżniał dwa rodzaje śluzu: nazywając lepki i gęsty śluz „niepłodnym", śluz zaś rzadki, ciągnący się, wilgotny — „płodnym". Sądził, że w dniach występowania śluzu gęstego można bezpiecznie odbywać stosunki płciowe. Jednak dalsze badania i doświadczenie wykazały, że chociaż w dniach występowania gęstego śluzu prawdopodobieństwo zajścia w ciążę jest mniejsze, to jednak w tych dniach może nastąpić zapłodnienie. Tak więc wszystkie kobiety, dla których ciąża byłaby poważnym problemem, powinny unikać stosunków we wszystkich dniach w początku cyklu, w których pojawia się śluz,jeśli kobieta ma nieregularne cykle spowodowane zaburzeniami jajeczkowania, laktacją lub menopauzą, może stosować tę metodę, lecz musi zachowywać ostrożność. Stosunki odbywane we wszystkie dni „suche" nie grożą zapłodnieniem. Jeśli nie chce się dopuścić do ciąży, należy unikać stosunków we wszystkich dniach cyklu, w których jest wydzielany śluz szyjkowy. Jeśli jest śluz rzadki i ciągliwy, również przez trzy dni po ustąpieniu tego typu śluzu należy powstrzymać się od stosunków. Jeśli owulacja nie została potwierdzona dwufazową zmianą temperatury ciała (p. niżej), nie można uznać dni do ustąpienia śluzu rzadkiego za bezpieczne, jeśli śluz utrzymuje się w ogóle,płyn nasienny obecny w pochwie w dniu następującym po stosunku może imitować śluz szyjkowy. Dlategoteż — jeśli istnieje jakakolwiek wątpliwość — należy uznać, że jest to śluz i w tym dniu nie odbywać stosunku,jeśli istnieje stan zapalny pochwy lub szyjki, powodujący występowanie ciągłych upławów, to przed stosowaniem opisanej metody należy stan ten wyleczyć,jeśli kobieta ma trudności z określeniem, czy jest to dzień „suchy" czy też nie, może wykonać ćwiczenie Kegala (polegające na kurczeniu i rozluźnianiu mięśni krocza), obserwując jednocześnie w lusterku, czy pojawia się śluz z pochwy,jeśli kobieta chce mieć pewność, że owulacja już wystąpiła, może stosować jednocześnie metodę pomiaru podstawowej temperatury ciała, jednak nie jest to konieczne do skutecznego stosowania metody owulacyjnej.e. Skutecznośćteoretyczna skuteczność tej metody wydaje się być bardzo wysoka. W jednym z badań w Tonga Weissman i wsp., po wykluczeniu ciąży zamierzonych lub świadomego zlekceważenia metody, na 282 kobiety stosujące metodę owulacyjną łącznie przez 2~503 cykle stwierdzili jedynie dwa przypadki „błędu stosującego" i jeden przypadek „błędu metody" (błąd stosującego był zdefiniowany jako „błąd popełniony przez partnerów, który mógł zostać ustalony i wyjaśniony przez instruującego w sposób zrozumiały dla nich", błąd metody zaś jako „o ile to było możliwe stwierdzono, że partnerzy zrozumieli instrukcje i przestrzegali zaleceń"). Badanie to było krytykowane, gdyż nie daje ono prawdziwego obrazu skuteczności klinicznej. Przy zastosowaniu wzoru Pearla do tego badania stwierdza się skuteczność teoretyczną 1,4 ciąży na 100 kobiet i rok, skuteczność kliniczną zaś 25 ciąży na 100 kobiet i rok,w innym badaniu przeprowadzonym przez Balia w Australii na 124 kobietach w 1635 cyklach stwierdzono 21 nieplanowanych ciąży. Według wzoru Pearla daje to 15,5 ciąży na 100 kobiet i rok. W obliczeniu wzięto pod uwagę zarówno kobiety, które podjęły świadome ryzyko (9 ciąży),, jak i te, które odbywały stosunki w dniach, gdy śluz był gęsty i mętny (8 przypadków). Po wykluczeniu tych obu grup pozostały tylko 4 ciąże, co daje wartość 2,9 ciąży na 100 kobiet i rok,(3) obecnie prowadzone są dalsze badania na terenie Los Angeles finansowane przez Departament Zdrowia, Edukacji i Opieki Społecznej rządu USA. 2. Metoda pomiaru podstawowej temperatury ciałaa. Metoda polega na codziennym pomiarze temperatury ciała po co najmniej 3godzinnym odpoczynku. Jedynym wysiłkiem, jaki poprzedza pomiar, może być tylko wzięcie termometru dla wykonania pomiaru. Sposób pomiaru temperatury (w pochwie, odbytnicy lub jamie ustnej) nie jest istotny, ważne tylko, aby temperaturę mierzyć zawsze w takisam sposób.b. Zmiany podstawowej temperatury ciała i uzasadnieniefizjologiczne: jeśli są wyłączone wszystkie inne czynnikiwpływające na podstawową temperaturę ciała, jest ona naogół niższa w pierwszej połowie cyklu. Bezpośrednio przedowulacja temperatura obniża się o ok. 0,1°C. Po owulacjiprodukcja progesteronu przez ciałko żółte powoduje wzrostpodstawowej temperatury ciała o ok. 0,3—0,5°C. Podwyższona podstawowa temperatura ciała utrzymuje się przez ok.12 dni, a następnie spada przed następnym krwawieniemmiesiączkowym.c. Metodakobietę uczy się mierzyć temperaturę co rano przez 5 minut przed wstaniem z łóżka, zawsze o tej samej porze i w ten sam sposób,zmiany wysokości, miejsca pobytu, zmiany czasu miejscowego spowodowane podróżami, choroba, noc bez snu, zakłócenia emocjonalne, przyjmowanie alkoholu oraz stosowanie koców elektrycznych mogą być przyczynami fałszywego wzrostu temperatury. Należy te czynniki zaznaczyć na wykresie,kobieta rejestruje co najmniej przez 6 miesięcy temperaturę ciała w fazie przedowulacyjnej cyklu dla ustalenia, jaka jest norma w jej cyklu,następnie wykreśla się linię odniesienia o 0,1° powyżej najwyższej zarejestrowanej temperatury w okresie jej spadku,gdy zarejestrowana podstawowa temperatura ciała przez trzy kolejne dni przekracza linię odniesienia, wówczas okres od nocy trzeciej doby do początku następnego krwawienia miesiączkowego uważa się za okres niepłodny,za okres płodny uważa się całą pierwszą połowę cyklu aż do trzeciej doby od wzrostu temperatury,w tej metodzie nie można ustalić dni bezpłodnych w początku cyklu,metoda nie daje się stosować do cykli bezowulacyjnych i bardzo długich.d. Skutecznośćdwa badania wykonane przez Doringa i Marshalla dla oceny skuteczności klinicznej (włącznie z ciążami wynikłymi wskutek zaniedbania, błędu lub niezrozumienia) wykazały, że w przypadku ścisłego przestrzegania zasad metody ciążę stwierdza się w stosunku 0,8—6,6 na 100 kobiet i rok,Tietze uważa tę metodę obok stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych za jedną z najskuteczniejszych.3. Metoda objawowotermiczna (kombinowana)a. Metoda ta łączy zasady, na których oparte są metody:owulacyjna i termiczna, a ponadto stosuje się w niej obserwację innych fizjologicznych objawów owulacji.b. Dodatkowe objawy owulacjiszyjka macicy przemieszcza się ku górze,ujście zewnętrzne szyjki ulega rozszerzeniu,mogą występować bóle w podbrzuszu,może występować krwawienie lub plamienie w okresie owulacji.c. Metodapartnerów poucza się, jak rejestrować podstawową temperaturę ciała. Zaleca się im stosowanie do wskazówek metody owulacyjnej i metody pomiaru podstawowej temperatury ciała (p. str. 85—89). W przypadkach rozbieżności między metodami dni wątpliwe powinny być uznane za płodne,ponadto poucza się kobietę, jak powinna badać szyjkę palcem w okresie spodziewanej owulacji. Następnie informacje o pozycji szyjki i jej rozszerzeniu nanosi na swój wykres,jeśli kobieta odczuwa bóle w podbrzuszu i niekiedy także stwierdza plamienie, objawy te powinny być także rejestrowane, gdyż mogą być związane z owulacja.d. Skutecznośćnie opublikowano dotychczas wyników badań nad tą metodą antykoncepcji,istniejąca międzynarodowa grupa badawcza pracująca nad oceną skuteczności różnych metod zapobiegania ciąży wkrótce powinna dostarczyć danych w tym zakresie,(3) zanim to nastąpi można przyjąć, że skuteczność tej metody jest porównywalna ze skutecznością metody termicznej i metody owulacyjnej. 4. Uwagi ogólne na temat naturalnego planowania rodzinya. Ryzyko zdrowotne: brak jest jakiegokolwiek zagrożeniazdrowotnego u osób stosujących te metody.b. Czynniki psychologiczne(1) czy metody naturalne planowania rodziny stwarzająproblemy przystosowania dla par, które wspólnie lub pojedynczo uważają okresową abstynencją za trudną dozniesienia?tak, mogą stwarzać. Niekiedy jednak konieczność wyrzeczenia się polepsza stosunki miądzy małżonkami, a proces przystosowania stanowi sam w sobie pozytywne doświadczenie w małżeństwie,z powyższego wynika, że motywacja do stosowania tych metod musi wypływać od samych partnerów. Powinni oni dojrzeć wartość tych metod i przewagi ich nad metodami sztucznymi, aby chcieli zrobić wysiłek i zdobyć sią na wyrzeczenia, jakich te metody wymagają,pary, które uczą się tych metod w Lidze Par Naturalnego Planowania Rodziny twierdzą, że jest to „sposób życia", „prawdziwa siła w ich związku" i „okazja do pogłębienia związku między nimi",tym problemom poświęcono nieliczne badania. Jest to dziedzina trudna do oceny,w badaniu 410 par Marshall stwierdził, że 40% mężczyzn i 22% kobiet często odczuwa abstynencję za. okres trudny do zniesienia, 53% mężczyzn i 56% kobiet czasami trudno ją znosi, 6% mężczyzn i 14% kobiet rzadko stwierdza, że jest ona trudna, a 1% mężczyzn i 8% kobiet nigdy nie odczuwa tej trudności,co do wpływu abstynencji na ich związek, około 68% nie odczuwa żadnego wpływu, 25% odczuwa, że wywiera wpływ ujemny, a ok. 7% uważa, że wpływ ten jest pozytywny,Marshall stwierdził ponadto, że negatywne odczucia partnera i przenoszenie tych odczuć na drugą osobę (kobietę) wydaje się wykazywać korelację dodatnią z częstością niepowodzenia metody,podczas, gdy wiele badanych małżeństw podnosiło trudności związane z różnymi aspektami tych metod, 66% uważa je za zadowalające dla nich, 74°/o zaś stwierdza, że wywierają one korzystny wpływ na ich związki, (8) 69% mężczyzn i 61% kobiet stwierdza, że odczuwa większe zadowolenie ze stosunku po okresie abstynencji, c. Problemy emocjonalneaby którakolwiek z opisanych metod była skuteczna, konieczne jest staranne i pełne objaśnienie wszystkich szczegółów technicznych,obecnie pouczone pary pouczają inne pary. Skuteczności takiego upowszechniania naturalnych metod planowania jeszcze nie oceniono,obecnie Federacja Naturalnego Planowania Rodziny w Ameryce (Natural Family Planning Federation of America, Inc.) oraz Fundacja Życia Ludzkiego (Humań Life Foundation) prowadzą współpracę w zakresie wydawania uprawnień dla uczących tej metody. Obie te organizacje znacznie przyczyniły się do postępu badań nad ustaleniem kryteriów, programem nauczania oraz edukacją szerokiej publiczności

Wstęp

Ażeby zachować ciągłość życia, natura wyposażyła zwierzęta w instynkt płciowy. Związała z czynnościami rozmnażania silne, przyjemne przeżycia. One są silnym bodźcem, motorem działania. U wielu zwierząt życie płciowe, czynności związane z zapładnianiem, wymagają wstępnych zabiegów. Głuszec, nim nakłoni samicę do współżycia, tokuje, wydaje dziwne, dla głuszców piękne głosy, puszy się, tańczy. Wszystko to czyni, aby się spodobać swej partnerce. Niektóre zwierzęta na okres godowy zmieniają barwę, a wszystkie starają się wydać jak najpiękniejsze, jak najsilniejsze. Jelenie toczą walki. Prawo do samicy ma ten najsilniejszy. I chyba słusznie, bo ten zapewni najzdrowsze potomstwo. Sprawy płci dochodzą do głosu tylko w pewnych okresach życia zwierząt. Wówczas koncentrują one wszystkie swoje zainteresowania na sprawach płci, wówczas odbywają się i walki jeleni, i tokowanie głuszców. Między tymi okresami zwierzęta wykazują obojętność dla spraw płci. Człowiek, jak już sobie powiedzieliśmy, podlega także prawom biologii — i człowiek wyposażony jest w potężny instynkt płciowy. Ale przecież człowiek różni się jednak od zwierząt — taką zasadniczą różnicę stanowi szczebel rozwoju psychicznego.